No. 20 Duygulara Başvurma Safsataları argumentum ad baculum
Tehdit Safsatası
İngilizcesi: Appeal to Force
“Kabul et, yoksa…” Kabul ettim, ama yine de yanlış.
Ha bu kazak sana çok yakışti, değil mi herif? Yakışmadı dersen bir daha örmem.
Çok… çok yakışti Fadime. Hiç böyle kazak görmedum.
Kazağa evet dedi ama kazak güzel oldu mi? Olmadi. Korku kazağı güzelleştirmeyi.
Nedir?
Bir iddiayı kanıtla değil, kabul etmemenin bedeliyle dayatmak. Tehdit açık olabilir (“yoksa görürsün”) ya da ince (“bunu söylemesen iyi olur”). İkisi de argüman değildir.
Kalıbı
- X’i kabul et.
- Etmezsen kötü bir şey olur.
- Öyleyse X doğru.
Neden tutmaz?
Tehdit davranışı değiştirir, gerçeği değiştirmez. Korkudan “evet” diyen ikna olmamıştır, sadece susmuştur. Tartışma bitmiş görünür ama iddia hâlâ kanıtsızdır ve ilk fırsatta yeniden açılır. Güç, doğruluğun yerine geçemez; sadece konuşmayı erteler.
Nasıl yakalarsın?
- Cümlede açık ya da gizli bir “yoksa” var.
- Katılmamanın bedeli anlatılıyor, katılmanın sebebi değil.
- Herkes aynı fikirde görünüyor ama kimse neden diye sormuyor.
Ne dersin?
Tehdidi ve iddiayı birbirinden ayır: “Sonuçlarını anladım. Şimdi iddiaya dönelim: neden doğru?” Ortam güvenli değilse sus, ama kendini ikna olmuş sayma; sonra, güvenli bir yerde, iddiayı yeniden aç.
Safsata olmadığı zaman
Bir eylemin gerçek sonuçlarını hatırlatmak tehdit değil, bilgidir: “Bu köprüden kamyonla geçersen köprü çöker.” Sonuç, iddianın kendisiyle ilgilidir. Safsata, iddiayla ilgisi olmayan bir sonucun sadece kabul ettirmek için kullanılmasıdır.
Örnekler
- İşMüdür: “Bu planı beğenmiyorsanız belki bu ekip size göre değildir.” Planın kendisi hâlâ tartışılmadı.
- AileÇocuk: “Evet, haklısın anne.” Çünkü tartışma sürerse akşam yemek çıkmayacak.
- OkulHoca: “Bu dersin faydalı olduğuna katılmayan, notunu da bilir.” Katılmak zorunlu olabilir; ama inanmak zorunlu değil.
- KomşulukKomşu: “Ağaç kesilecek, yoksa belediyeye şikâyet ederim.” Belki gerçekten kesilmeli; ama şikâyet tehdidi, ağaçla ilgili bir kanıt değil.