Korkutma Safsatası

Nedir?

Bir iddiayı kanıtla değil, kabul etmezsen başına gelecek kötü şeylerle kabul ettirmek. Tehditten farkı, kötülüğü konuşanın yapacak olmaması: korku dışarıdan gelir, çoğu zaman abartılmış ya da uydurulmuştur ve iddiayla ilgisi ya yoktur ya da gösterilmemiştir.

Kalıbı

1. X’i kabul etmezsen (ya da yapmazsan) korkunç bir şey olur.
2. Öyleyse X doğru / X’i yap.
3. (Korkunç şeyin ne kadar muhtemel olduğu ve X’le ilgisi söylenmez.)

Neden tutmaz?

Korku, düşünmeyi durdurur; tehlike anında sorgulamak lüks gibi gelir. Bu yüzden korkutma, kanıt istemeyi susturmanın en kestirme yoludur: reklam, sigorta satışı, çocuk büyütme ve kahvehane sohbeti bununla doludur. Korku gerçek olabilir, hatta faydalı; ama korkunun büyüklüğü iddianın doğruluğunu göstermez. Çok korkulan bir şey de yalan olabilir.

Nasıl yakalarsın?

• Gerekçe yerine bir felaket tasviri var.
• Felaketin olma ihtimali söylenmiyor; sadece ne kadar korkunç olduğu anlatılıyor.
• Korku ile iddia arasındaki bağ gösterilmiyor: “yapmazsan olur” deniyor, neden olacağı denmiyor.

Ne dersin?

Korkuyu ihtimale çevir: “Bu ne sıklıkla oluyor? Kaç kişide?” Sonra bağı sor: “Bunu yapmam bunu nasıl önlüyor?” Gerçek bir tehlikeyse sayısı ve mekanizması vardır; yoksa elinde sadece ürperti kalır.

Safsata olmadığı zaman

Gerçek bir tehlikeyi, ihtimaliyle ve sebebiyle anlatmak korkutma değil, uyarıdır: “Bu yolda kış aylarında buzlanma oluyor, geçen yıl üç araç kaydı.” Korku bazen yerindedir. Safsata, korkunun kanıtın yerine geçmesi; tehlikenin ne kadar gerçek olduğu sorulmadan kabul istenmesidir.