Doğaya Başvurma Safsatası

Nedir?

Bir şeyin doğal olmasını iyi, sağlıklı ya da doğru olduğunun kanıtı saymak; yapay olmasını da kötü olduğunun. Doğa, iyi niyetli bir marka değildir; yılan zehri de, arsenik de, kasırga da doğaldır.

Kalıbı

1. X doğaldır.
2. Öyleyse X iyidir / güvenlidir / doğrudur.

Neden tutmaz?

“Doğal” kelimesi insana sıcak bir his verir: temiz, masum, eski. Reklamcılar bunu iyi bilir. Ama doğallık, içerik bilgisi değildir; bir bitkinin ne yaptığını söylemez, sadece nereden geldiğini söyler. Bir de tanım sorunu var: ekmek, aşı, gözlük, dikilmiş yara doğal mı? Sınır, herkesin işine geldiği yerden çekilir.

Nasıl yakalarsın?

• “Doğal” kelimesi kanıtın yerine geçiyor.
• “Yapay”, “kimyasal”, “sentetik” kelimeleri, ne olduğu söylenmeden kötü anlamda kullanılıyor.
• Doğanın zararlı yanları (zehir, hastalık, soğuk) hiç anılmıyor.

Ne dersin?

“Doğal olması neyi değiştiriyor? İçinde ne var, ne yapıyor?” Doğanın kötü örneklerini hatırlat: zehirli mantar, yılan, sel. Sonra asıl soruya dön: “İşe yaradığına dair kanıt ne?”

Safsata olmadığı zaman

Doğallık bazen gerçekten bilgi taşır: bir gıdanın işlem görmediğini, katkı içermediğini söylemek somut ve anlamlı bir iddiadır. Uzun süredir kullanılan şeylerin bilinen etkileri de bilgidir. Safsata, “doğal” kelimesini tek başına kanıt yerine koymaktır.