No. 03 Saldırı Safsataları tu quoque
“Sen de” Safsatası
İngilizcesi: Tu Quoque
“Sen de yapıyorsun!” Olabilir. Yaptığımın yanlış olduğunu da kabul etmiş oldun.
Herif, masada telefon olmaz. Yemekte kaldır şunu.
Sen de akşama kadar dizi seyredeysun, bana laf edeysun!
Fadime dizi seyretse de telefon hâlâ masada, Temel.
Nedir?
Eleştiriye cevap vermek yerine eleştirene “sen de aynısını yapıyorsun” demek. Doğru bile olsa, bu senin yaptığını aklamaz; sadece ikinizi de aynı çukura koyar.
Kalıbı
- A: “Sen X yapıyorsun, bu yanlış.”
- B: “Sen de X yapıyorsun.”
- B: “Demek ki X yanlış değil.” (ya da: “Demek ki bana laf edemezsin.”)
Neden tutmaz?
İkiyüzlülük, iddiayı yanlış yapmaz. Sigara içen doktor “sigara zararlı” dediğinde haklı olmaya devam eder. “Sen de” demek, konuyu senin davranışından karşındakinin davranışına taşır; ikisini de konuşabilirsin ama önce ilkini cevaplaman gerekiyordu. Whataboutism denen şey de bunun büyük boy hâli: “Peki ya onlar?”
Nasıl yakalarsın?
- Cevap iddiayla değil, iddiayı söyleyenin siciliyle ilgili.
- “Sen de”, “ya siz”, “önce kendine bak” kalıpları.
- Konu bir anda senin davranışından onun davranışına döndü.
Ne dersin?
“Ben de yapıyor olabilirim; o zaman ikimiz de yanlış yapıyoruz. Şimdi senin yaptığına dönelim.” Kendi sicilini savunmaya kalkma; savunursan konu değişir, o da zaten bunu istiyordu.
Safsata olmadığı zaman
Karşındakinin tutarsızlığını göstermek meşrudur; ama bu onun iddiasını değil, güvenilirliğini sarsar. “Sen de yapıyorsun, demek ki ikimiz de bu konuda düşünmeliyiz” diyorsan safsata yok. Safsata, “sen de yapıyorsun”u “o zaman ben devam edeyim”e çevirmek.
Örnekler
- Aile“Odanı toplamadın.” “Sen de mutfağı öyle bıraktın.” Oda hâlâ dağınık.
- İş“Rapor geç geldi.” “Geçen ay sen de geç vermiştin.” Rapor hâlâ geç.
- Sosyal medyaBir markanın kirliliği eleştirilince cevap: “Rakipler daha beter.” Belki; kirlilik yerinde duruyor.
- Trafik“Kırmızıda geçtin.” “Herkes geçiyor, sen de dün geçtin.” Kırmızı yine kırmızı.